Net nu we dachten dat de energiemarkt weer in rustiger vaarwater was gekomen, schudt de wereldpolitiek de kaarten opnieuw. Door de opgelopen spanningen in het Midden-Oosten, en specifiek de rol van Iran daarbij, trekken grote energieleveranciers zoals Vattenfall en Eneco hun langlopende vaste contracten deels terug van de markt. De zekerheid van een vastgezet tarief voor twee of drie jaar is plotseling een stuk schaarser geworden.

Wat betekent dit voor jou als consument? Moet je snel toeslaan bij de partijen die nog wel vaste prijzen bieden, of is het slim om juist nu even af te wachten?

Waarom trekken leveranciers de stekker eruit?

Energieleveranciers zijn in feite risicomanagers. Wanneer zij jou een contract voor drie jaar aanbieden tegen een vaste prijs, kopen zij die energie vaak alvast in op de termijnmarkt. Maar als de wereldmarkt onrustig is, zoals nu door de dreiging van een grootschalig conflict, schieten de inkoopprijzen alle kanten op.

Leveranciers durven het risico niet aan om zich voor lange tijd vast te leggen op een prijs die over drie maanden misschien veel te laag blijkt te zijn om hun eigen kosten te dekken. Om te voorkomen dat ze in de financiële problemen komen (zoals we in de energiecrisis van 2022 zagen), halen ze de vaste producten simpelweg uit de schappen. Ze kiezen voor veiligheid, en dat gaat ten koste van jouw keuzevrijheid.

Je opties op een rij

Als je nu een nieuw contract moet afsluiten, zijn er grofweg drie smaken over, al is de een op dit moment een stuk dominanter dan de ander:

  • Variabele contracten: Dit is momenteel de standaard. Je prijs staat voor drie of zes maanden vast. Het voordeel is dat je meebeweegt met de markt; als de rust terugkeert, zakt je prijs. Het nadeel is dat je bij een escalatie in het Midden-Oosten direct de hoofdprijs betaalt bij de volgende herziening.
  • Dynamische contracten: Je betaalt de marktprijs per uur (voor stroom) of per dag (voor gas). Dit is vaak de goedkoopste optie als je slim verbruikt (zoals je wasmachine aanzetten als de zon schijnt), maar het vereist stalen zenuwen als de energieprijzen door geopolitiek gedoe ineens pieken.
  • Kortlopende vaste contracten: Sommige aanbieders bieden nog wel contracten voor zes maanden of een jaar aan. Dit biedt een beetje bescherming voor de komende winter, zonder dat de leverancier zich voor jaren vastlegt.

Wat moet je nu doen?

Het belangrijkste advies: raak niet in paniek. We zitten niet in dezelfde situatie als aan het begin van de oorlog in Oekraïne; de gasvoorraden zijn op dit moment redelijk gevuld. Toch is het slim om een paar stappen te ondernemen:

  1. Check je huidige contract: Loopt je vaste contract nog een jaar? Zit dan stil en doe niets. Je bent beschermd tegen de huidige schommelingen.
  2. Vergelijk, maar kijk verder dan de prijs: Als je nu moet overstappen, kijk dan niet alleen naar de maandprijs, maar ook naar de voorwaarden. Kan een leverancier de prijs maandelijks aanpassen of zit je voor drie maanden goed?
  3. Overweeg een ’tussenjaar’: Als de vaste driejarige contracten onbetaalbaar of onvindbaar zijn, kan een eenjarig contract een goede manier zijn om de huidige onrust uit te zitten. Tegen de tijd dat dat contract afloopt, ziet de wereld er hopelijk weer anders uit.

De nieuwe realiteit

De tijd dat we blind voor drie jaar een contract afsloten en er niet meer naar omkeken, lijkt voorlopig even voorbij. De energiemarkt is grillig en direct gekoppeld aan het nieuwsbericht van de dag. Dat is vervelend, want we willen liever niet dagelijks bezig zijn met de prijs van een kilowattuur.

Toch loont het om nu even alert te zijn. De leveranciers beschermen zichzelf door vaste contracten te schrappen; jij beschermt jezelf door goed te kijken welk risico jij kunt en wilt dragen.