Je ziet het nog wel eens op een verjaardag of in een overdreven formele e-mail van een oom: die magische drie letters voor de achternaam. Drs. Jansen. Het klinkt chic, een tikje stoffig, maar bovenal… gewichtig. Het roept beelden op van leren fauteuils, dikke boeken en jarenlang zwoegen in de universiteitsbibliotheek. Maar wat als je die letters ook wel mooi vindt staan op je eigen LinkedIn-profiel, simpelweg omdat je een vlotte babbel hebt en ooit een blauwe maandag in de collegebanken hebt gezeten? Mag je jezelf zomaar sieren met deze academische veren?

Drs. is een beschermde titel

Het korte antwoord is: nee. En het lange antwoord? Dat heeft alles te maken met de Nederlandse wet, een flinke dosis traditie en de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) die over je schouder meekijkt. In Nederland is de titel drs. (voluit: doctorandus) strikt beschermd.

Dit is niet zomaar een afspraak onder academici; het staat zwart op wit in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW). Wie onterecht met deze titel pronkt, pleegt een strafbaar feit. Het valt onder de categorie ‘overtredingen’ en kan je een fikse boete opleveren. We hebben het hier niet over een paar tientjes; de boetes kunnen oplopen tot honderden euro’s.

Wat betekent doctorandus?

De titel doctorandus betekent letterlijk ‘hij die nog doctor moet worden’. Het stamt uit de tijd vóór de invoering van de Bachelor-Masterstructuur in 2002. In die tijd deed je een ‘doctoraalexamen’ en was je klaar om de arbeidsmarkt op te gaan (of te promoveren tot doctor).

Sinds we in Europa massaal zijn overgestapt op het Bachelor-Master-systeem, is de titel drs. een beetje een vreemde eend in de bijt geworden. Tegenwoordig studeer je af als Master of Arts (MA) of Master of Science (MSc). Betekent dit dat de drs. aan het uitsterven is? Zeker niet.

Waarom doen we zo moeilijk?

Je vraagt je misschien af waarom we in Nederland zo zwaar tillen aan die drie letters. Is het niet gewoon een beetje ijdelheid? Voor een deel wel, maar er zit een belangrijke gedachte achter. Een academische titel is een kwaliteitskeurmerk. Het vertelt een werkgever of de buitenwereld dat je hebt bewezen dat je op een bepaald niveau kunt denken en werken. Als iedereen zichzelf drs., mr. (meester in de rechten) of ir. (ingenieur) zou mogen noemen, verliezen die titels hun waarde.

De jacht op de titel-fraudeur

Hoewel de ’titel-politie’ niet dagelijks je LinkedIn-profiel scant, wordt er wel degelijk gecontroleerd. Vooral bij sollicitaties in de publieke sector of bij gereglementeerde beroepen worden diploma’s streng gecheckt via het diplomaregister van DUO. Jezelf onterecht een titel toe-eigenen kan daar leiden tot directe afwijzing of zelfs ontslag op staande voet als je de baan al had.

Bovendien is er nog het sociale aspect. Niets is pijnlijker dan tijdens een netwerkborrel door de mand vallen wanneer een échte doctorandus je een vakinhoudelijke vraag stelt waar je het antwoord niet op weet. De sociale boete is vaak nog groter dan de juridische.