Wie de afgelopen dagen langs het tankstation reed, heeft de borden waarschijnlijk alweer zien verspringen. De benzineprijs zit in de lift en de oorzaak daarvan ligt, zoals vaker, duizenden kilometers verderop. De aanhoudende onrust in het Midden-Oosten zorgt voor nervositeit op de wereldwijde oliemarkt, en die onzekerheid wordt direct doorberekend aan de consument.

Waarom de olieprijs nu opspringt

De olieprijs reageert altijd extreem gevoelig op geopolitieke spanningen. Zodra er dreiging is in regio’s waar veel olie vandaan komt, zoals het Midden-Oosten, houden handelaren hun hart vast voor mogelijke verstoringen in de levering. Het gevolg? De prijs voor een vat Brent-olie, de belangrijkste graadmeter voor onze brandstof, schiet omhoog.

Handelaren kopen olie in op basis van verwachtingen. De angst dat belangrijke transportroutes in de knel komen of dat de productie in bepaalde landen wegvalt, drijft de prijs op nog voordat er daadwerkelijk een druppel minder uit de grond is gehaald.

Van olieprijs naar literprijs: de rekensom

Hoewel de olieprijs fors kan stijgen, betekent dit gelukkig niet dat de benzineprijs met precies hetzelfde percentage meestijgt. Dat heeft alles te maken met de manier waarop de prijs van een liter benzine in Nederland is opgebouwd.

Ongeveer de helft van wat je aan de pomp betaalt, bestaat uit vaste belastingen: de accijnzen en de btw. Omdat deze belastingen voor een groot deel vaststaan, werkt de olieprijs alleen door in het resterende deel (de productiekosten en de marge van de oliemaatschappij). Toch telt elke cent. Wanneer een vat olie bijvoorbeeld 5 of 10 procent duurder wordt, zie je dat vaak binnen enkele dagen terug als een stijging van een paar cent per liter bij de lokale pomp.

Hoeveel duurder wordt het echt?

De exacte stijging is lastig op de cent nauwkeurig te voorspellen, omdat tankstations hun prijzen dagelijks aanpassen op basis van de adviesprijzen. Wat we momenteel zien, is dat de adviesprijs voor een liter Euro 95 (E10) weer richting de grens van twee euro kruipt, en bij snelwegstations daar vaak al ruim boven zit.

Voor een gemiddelde tankbeurt van 50 liter kan een stijging van 5 cent per liter al snel 2,50 euro extra kosten. Dat lijkt op zichzelf te overzien, maar voor wie veel op de weg zit, tellen deze pieken maandelijks flink op.

De rol van de euro

Naast de onrust in het Midden-Oosten speelt ook de koers van de euro een rol. Olie wordt wereldwijd verhandeld in dollars. Als de euro zwak staat ten opzichte van de dollar, wordt olie voor ons in Europa relatief duurder, bovenop de prijsstijgingen door de geopolitieke situatie. Het is dus een samenspel van factoren die momenteel tegen de automobilist werkt.

Zolang de situatie in het Midden-Oosten onvoorspelbaar blijft, is de kans klein dat de prijzen op korte termijn weer hard dalen. De markt blijft ‘op scherp’ staan, wat meestal betekent dat de prijzen eerder nog wat verder stijgen dan dat ze stabiliseren.